Ba đêm sau sau khi đăng tin cho thuê một nửa căn nhà làm studio, tôi ngộ ra mình đang tống khứ cho khách lạ những thứ mình chưa từng dám bỏ suốt 9 năm làm nghề. Nói thẳng thì lúc ký hợp đồng tôi tưởng đây chỉ là bài toán kinh tế. Sai hoàn toàn. Khi đọc về thiết kế nội thất, tôi mới thấy người ta nói nhiều đến công năng và nắng, còn tôi thì vẫn mắc kẹt ở chỗ chia đôi không gian của chính mình.Điều đầu tiên đầu tiên tôi phải học lại sau 9 nămTrong chín năm thiết kế cho khách, tôi lúc nào cũng khuyên họ giữ lại những món đồ có kỷ niệm để "tạo điểm nhấn" cho căn phòng. Câu tôi nói nhiều nhất của tôi là: một món đồ đẹp không cần dùng được hằng ngày, nó ở đó để gợi chuyện. Nghe rất hợp lý, cho đến khi tôi buộc chia đôi căn hộ 52m2 của mình để nhượng lại. Đột nhiên tôi buộc phải tự hỏi chính mình điều mà tôi chưa bao giờ hỏi khách: món nào thực sự phải ở lại? Điển hình là bộ sưu tập 14 chiếc bình gốm tôi giữ suốt 6 năm, mua từ phiên chợ Bát Tràng, có cái giá cao hơn 30 ngày tiền ăn của tôi hồi mới ra nghề. Thành thật, tôi chỉ lau bụi chúng mỗi lần dọn nhà, chưa từng cắm hoa vào quá ba lần. Vậy mà tôi vẫn cứ bảo vệ chúng như bảo vật. Điều trớ trêu là trong vai kiến trúc sư, tôi khuyên khách bỏ bớt, còn ở vai chủ nhà, tôi giữ tất cả. Có lần tôi cho rằng đấy là sự nhất quán của gu thẩm mỹ. Sau này tôi nhận ra đấy chỉ là sự sợ đánh mất một phần bản sắc mình đã xây qua đồ vật.Té ra tôi không cần 52m2 mà chỉ cần 26m2 đủ nắngKhi tách đôi nhà, tôi làm một việc hơi buồn cười: đo lại thật sự diện tích mình dùng mỗi ngày. Con số khiến tôi giật mình. Trong một tuần, tôi chỉ động vào khoảng bốn mươi món đồ — kể cả chén đĩa và quần áo. Phần lớn nằm im trong ngăn kéo, kệ, gầm giường. Tôi kẻ một danh sách đơn giản chia vật dụng theo tần suất dùng: nhóm dùng mỗi ngày, nhóm dùng mỗi tuần, nhóm dùng mỗi tháng, và loại "chưa động đến trong 90 ngày". Nhóm cuối chiếm tới gần 50% số đồ. Cái buồn cười là niềm tin ban đầu của tôi nghĩ rằng không gian quyết định sự dễ chịu. Thế nhưng nhìn lại thì hai mươi sáu mét vuông thực dùng của tôi gồm 1 bàn viết cạnh ô cửa, 1 chiếc ghế dựa, 1 giá sách vở, và một chỗ nằm. Chỉ vậy. Chỗ còn lại chủ yếu là lối đi và kho chứa. Tôi nhớ lại có lần tôi tư vấn một khách hàng dẹp kệ trang trí để mở đường đi. Cô ấy làm theo và bảo căn nhà nhẹ hẳn. Lúc đó tôi gật đầu cho đúng chuyên môn, nhưng chưa thật sự thấm vào cách tôi sống. Giờ thì tôi hiểu rồi.Chuyện cho người lạ thuê nửa nhà và điều tôi học từ cách họ bày biệnNgười thuê là một cô giáo yoga, chừng 30 tuổi, dọn vào với đúng hai va-li. Trong 90 ngày đầu tiên, tôi để ý cô ấy sắp lại phần bên kia căn nhà và nhiều lần bất ngờ. Việc làm đầu: cô ấy bỏ hết kệ trang trí tôi chừa lại — 3 tầng, đầy ắp đồ gốm và nến. Cô ấy bảo gọn: "Mình cần chỗ rỗng để hít thở." Nghe thì đơn giản, nhưng lời đó khiến tôi nhói một hồi lâu. Việc tiếp theo: cô ấy kê lại bàn ăn sát bên cửa sổ nhìn ra ban công, dù điều đó khiến lối đi hẹp hơn khoảng ba mươi phân. Nguyên nhân cô ấy đưa ra: bữa sáng dưới nắng thì đã hơn ăn trong góc tối. Tôi từng đặt bàn ăn ở chỗ thuận tiện nhất về đi lại trong nhà, không phải nơi đẹp nhất cho cảm xúc. Qua 90 ngày, tôi rút ra một quy tắc: nhu cầu thật thường không trùng với thói trang trí. Người trang trí nghĩ đến lúc có khách, kẻ ở nghĩ đến lúc chỉ có mình. Chị khách ấy cho tôi điều mà 9 năm tư vấn không dạy được: không gian đủ là không gian mà bạn không buộc né một vật gì mỗi khi bước ngang.Nửa căn nhà còn lại bây giờ trông thế nào và tôi có hối hận khôngBố cục mới của tôi đơn giản đến mức mình đã từng cho là không thể sống nổi. Không gian chính còn một bàn dài kề ô cửa, 1 kệ sách cao một mét tám đổi cho ba giá cũ, 1 chiếc ghế bập bênh mòn từ bà ngoại để lại — món duy nhất tôi chẳng bán. Tôi bán 23 món đồ lớn và cất hơn sáu mươi món nhỏ vào hai thùng nhựa để gửi ở nhà mẹ ruột. Riêng 14 chiếc bình, tôi để lại đúng 3, còn 11 đem cho lại cho mấy người từng tặng tôi hoa hồi mới làm nghề. Tiền thuê nửa căn mỗi tháng không nhiều nhặn gì — khoảng bốn triệu rưỡi, vừa đủ trang trải học phí khóa vẽ của con đầu. Nhưng thứ tôi được lớn hơn tiền là mở cửa mà chẳng phải lách ngang một đống đồ đạc chẳng dùng đến. Cái tôi vẫn còn tiếc: cái tủ gỗ sồi mà tôi đóng theo đúng kích cỡ hồi thứ nhất làm nghề. Mình đã bán nó cho một cô gái mới mở tiệm hoa, giá bằng một nửa tiền gỗ. Thỉnh thoảng tôi vẫn tự hỏi giá như tôi cắt nó ngắn lại 20cm thì có thể giữ được. Nhưng tiếc thì tiếc, mình chẳng quay lại mua thêm đồ để lấp vào khoảng trống đó. Nếu bạn đang suy nghĩ dẹp bớt đồ đạc, thử đếm xem tuần vừa rồi bạn chạm vào bao nhiêu món một lần. Con số đó sẽ khiến mình hơn mọi lời khuyên từ nhà thiết kế như tôi.