Đầu tháng ba nồm, một khách quen gọi điện mắng tôi bởi chiếc sofa bọc da giao hồi đông giờ dậy mùi mốc ẩm. 11 giờ đêm, tôi cùng cậu thợ phụ khuân cả chiếc sofa quay lại xưởng. Khi tháo tấm vải phủ ra, tôi đứng sững: phần khung gỗ đã sinh ra một lớp mốc trắng lẫn xanh. Giả sử bạn đang đi tìm sofa tân cổ điển hà nội thì câu chuyện đêm đó là điều tôi muốn kể trước tiên. Làm nghề 9 năm, tôi đã từng nhận hàng gia công cho các xưởng lớn, bây giờ tự mở xưởng nhỏ nằm sâu hun hút trong ngõ ở Hoàng Mai. Có đêm tôi tự hỏi không biết mấy bộ sofa đang được nằm trong nhà khách mà lòng trong đã mục tự lúc nào mà chủ nhà không hay.Khuya tôi dỡ tung chiếc sofa hoàn hàng và thấy điều không ai dám để khách thấyTôi cầm kìm nạy mỗi chiếc đinh bắn, tấm vải bọc ngoài bong ra từng mảnh. Phía dưới là khung gỗ nối bằng đinh bắn chạy dọc các thanh khung, chỗ góc khúc thì quấn dây thép chứ không mộng âm gài gỗ vào nhau. Tôi tháo tiếp phần đệm: mút xốp loại thường đã ngả màu vàng, hút nước đầy ắp kiểu như bọt biển không ai vắt nổi. Bộ sofa đó giao 12,8 triệu, ngoài vẻ da mềm mượt, khách ưng liền. Nhưng thú thật phần khung chỉ chiếm hai triệu một, mút khoảng 2,5 triệu, dao kéo và vải, da ăn hết phần còn lại. Tôi đã từng ngồi coi giá thành từng bộ khung, nên tôi biết vì sao nhiều thợ chọn gỗ tạp loại thấp để giữ giá. Chuyện đó chẳng phải ai xấu, mà bởi khách đa phần so sánh giá trước khi so cái khung. Có lần một vị khách hỏi tôi sao cùng kiểu sofa mà xưởng kia báo giá thấp hơn hai triệu đồng. Tôi chỉ cười và mời họ tới xưởng một buổi để xem tận tay.Tiết nồm đất Bắc là bài kiểm tra bộ khung mà không showroom nào kể cho bạnTháng Hai đến tháng tư, miền Bắc bước vào tiết nồm, độ ẩm thường xuyên chạm chín mươi đến chín mươi lăm phần trăm, nền nhà đổ mồ hôi, khăn phơi ba hôm không khô. Đối với gỗ tạp ghép bằng keo, hơi nước ngấm vào rồi cong vênh, mốc và dậy mùi. Điều buồn cười là tại xưởng tôi, ba loại gỗ thường dùng nhất chênh nhau rất khác. Gỗ cao su nhập loại phổ thông chừng một triệu tám đến hai triệu hai một bộ khung, gỗ thông tầm ba đến ba triệu rưỡi, còn gỗ lim Lào loại khô già thì bốn triệu rưỡi đến sáu triệu. Chênh lệch ba đến năm triệu một bộ khung, nghe khá nhiều đối với người mua một lần. Nhưng qua hai mùa nồm, khung cao su non bắt đầu kêu, mối ghé thăm; khung thông khá hơn nhưng vẫn phải để ý nếu chỗ làm không sấy kỹ. Còn khung gỗ lim Lào khô già, qua hai mùa hầu như chẳng thay đổi, chỉ cần đánh vecni đáy khung để chống ẩm. Tôi thường dặn khách: đừng so giá một bộ khung với một bộ khung, mà hỏi loại gỗ gì, để khô bao lâu, ghép ra sao.Một buổi sáng tôi đứng xem thợ lên khung và hiểu vì sao sofa Hà Nội hay bền hay dở hơn sofa nhập khẩuSáng nay xưởng tôi đủ bốn thợ: một người ghép mộng, một người bọc đệm, hai người phụ khuân vác và cắt vải, mút. Mỗi bộ khung sofa ba chỗ loại tương đối xưởng nhỏ tốn khoảng năm ngày, còn xưởng công nghiệp làm theo dây chuyền thì khoảng hai ngày. Điều khác biệt nằm ở chỗ chờ gỗ khô. Anh thợ cả hai mươi năm nghề ở xưởng tôi hay nói: gỗ phải để khô tự nhiên ít nhất sáu tháng, nhiều khi một năm, ép kiểu gì cũng còn ẩm. Nghe chậm nhưng đúng. Có bận tôi bởi gấp đơn hàng nên đem gỗ mới sấy ra ghép luôn, tới mùa nồm sau khách gọi báo góc sofa kêu kẽo kẹt. Tôi phải đổi toàn bộ bộ khung, lỗ ráng chịu, coi như bài học mất gần mười triệu. Cái dở của sofa đóng tại xưởng nhỏ chính là tốc độ thấp, một tháng chỉ ra được mười lăm tới hai mươi bộ. Điều hơn chính là khách được thấy tận mắt từng công đoạn, hỏi thợ trực tiếp, và nếu cần sửa gì thì sửa ngay trong ngày.Điều tôi ngộ ra sau chín năm làm nghề là khách nên hỏi gì trước lúc đặt cọcTôi thường dặn khách bốn câu hỏi trước khi xuống tiền:Khung bằng gỗ gì, khô bao lâu trước lúc ghép?Ghép bằng mộng âm hay đinh bắn?Mút độ bao nhiêu ký trên mét khối?Bảo hành khung mấy năm?Cách kiểm tra nhanh ngay tại xưởng thì cũng đơn giản: gõ vào thành khung, tiếng đanh gọn thì gỗ khô, tiếng bịch đục thì còn ẩm. Nhấc một góc sofa lên nghe thử coi có kẽo kẹt không. Sờ mặt dưới khung xem đã được quét vecni chống ẩm hay chưa. Bốn câu này tốn của bạn năm phút, bù lại bạn tránh một mùa nồm phải chở sofa về xưởng. Nói thẳng thì chuyện khung gỗ không phải gì cao siêu, nó chỉ là chuyện ai chịu kể cho bạn nghe mà thôi. Lần sau đi coi sofa, bạn thử gõ tay vào khung một cái, rồi tự hỏi mình xem bộ sofa này sống nổi qua được mùa nồm sang năm hay không?