Cách đây mấy năm, một chị gia chủ ở Hà Đông gọi cho tôi, nói thẳng một câu mà tôi nhớ mãi chị ấy nấu 3 bữa một ngày, và nhất quyết không làm cánh tủ. Để hết nồi niêu xoong chảo lộ thiên ngoài. Tôi nghe thì hơi bị khựng lại, vì mười một năm làm thiết kế nội thất, tôi chưa từng vẽ một cái bếp nào mà lại không có cửa. Nhưng rồi tôi làm thử, và đến giờ, sau 2 năm sử dụng, căn bếp đó vẫn là cái bếp tôi thích chụp ảnh nhất trong hết hồ sơ của mình. Khi tìm hiểu tủ bếp đẹp, tôi nhận ra một điều khá trái khoáy thứ gì ưng với người chụp ảnh chưa chắc đã đẹp với người ở trong bếp.Cái thứ mặc định mà ai nấy phải làm, tôi khởi đầu nghi ngờ nóTrong nghề này, có những phản xạ ăn sâu đến mức không ai buồn đặt câu hỏi. Cứ làm bếp là phải có cánh tủ kín. Cửa trên, cánh dưới, cửa kịch trần. Người nào cũng làm vậy, xưởng nào cũng đóng vậy, cho nên nó thành tiêu chuẩn ngầm. Nói thẳng, hầu hết gia chủ tới với tôi chưa từng được hỏi lại xem nhu cầu thật của họ là gì. Họ được cho xem mẫu đẹp trên mạng, rồi gật đầu. Có lần tôi nhận một căn bếp tí hon 4m2 ở Cầu Giấy, chị chủ nhà cao ráo khoảng 1m55. Tôi vẽ cánh tủ cao kịch trần, đẹp thì gọn thật, nhưng mỗi bận chị muốn lấy cái chảo trên tầng trên cùng là phải kê ghế leo lên. 3 tháng sau chị gọi tôi, tiếng mệt mỏi, nói cái ghế đã dẹp vô xó bếp rồi nhưng mỗi lần nấu vẫn phải kê lại. Khi đó tôi mới thấy cá nhân tôi đã thiết kế cho cái đẹp của hình chụp chứ không phải cho bàn tay của người nấu. Từ ca đó, tôi khởi đầu đặt câu hỏi ngược lại với từng khách.Cân đếm lại với một người nấu ba bữa một ngàyChị khách ở Hà Đông để tôi ngồi tính cùng một tuần. Một ngày chị nấu nướng ba bữa, mở cánh tủ trên dưới tầm 40 lần. Nhưng trong số đó, chỉ tầm mười hai lần là lấy đồ cất đi, còn lại là lấy đồ rửa ráy dùng ngay. Nghĩa là gần bảy phần mười động tác mở tủ chỉ để với tới một thứ dùng liền. Chị nói mỗi bận mở rồi đóng tốn hai giây, nhân lên chục lần một ngày cũng thật ra không nhiều, nhưng cái mệt mỏi là phải nhớ cái gì ở ngăn nào. Chưa kể hàng tháng chị chùi bề mặt cánh acrylic hai lần, mỗi lần hết tầm một tiếng vì vân tay và dầu dính rất rõ rệt. So chiếu giá, một bộ cánh acrylic cho tầm bốn mét dài ngốn hai mươi đến hai mươi lăm triệu, còn khung mở với ray trượt với hộc kéo chỉ tốn tầm mười lăm triệu. Đổi lại, số lần chùi đồ bày lộ ra lại thấp hơn tôi nghĩ rất nhiều, vì cái thứ nhìn thấy thì lau ngay, còn cái thứ khuất trong ngăn thì 3 tháng mới mở ra một lần.Cái phần khó chẳng nằm ở việc dẹp cánh tủNói dẹp cánh tủ đi thì đơn giản, cái khó là giải quyết toàn bộ phía sau nó. Đầu tiên là ray trượt thùng và hộc kéo chịu được tải, loại âm toàn phần thì êm ru nhưng giá cao, loại bi thường thì rẻ hơn mà kêu sau 1 năm. Rồi là chia tầng đồ theo mức độ dùng, cái gì dùng hàng ngày đặt ngang hông, cái gì dùng tuần một lần để trên cao hơn. Mùi dầu mỡ thì phải xử lý bằng tấm chắn phía sau bếp với lọc bếp công suất đủ lớn. Tôi đã từng phải làm lại 2 lần bộ ngăn kéo cho chị vì lần đầu tôi quên đo đạc độ sâu của cái nồi áp suất. Cái nồi cao 20 phân, hộc tôi đóng sâu mười tám phân. Kéo ra thì vừa khít, nhưng muốn lấy ra phải nghiêng nồi, nghiêng mãi thì trầy hết mặt gỗ. lần sửa lại thứ nhì tôi đo mỗi món một, kể cả cái chảo sâu mà chị mua sau này. Kinh nghiệm là đừng thiết kế ngăn theo kích cỡ tiêu chuẩn trên catalog, hãy hỏi xem nhà đang chứa món gì thực tế.Sau khi bỏ cánh tủ, chiếc bếp tự dạy tôi hai điềuĐiều đầu tiên là khi người dùng nhìn thấy hết đồ của mình có bày ra, họ thôi tậu trùng. Chị Hà Đông kể hồi trước chị ấy mua 3 cái chảo chống dính giống nhau mà chẳng nhớ là của mình đã đang 2 cái. Giấu trong tủ kín thì không nhớ, bày ra ngoài thì nhìn phát biết ngay. Điều thứ nhì là cái bếp mất đi cái dáng im im đáng ngờ mà ai ở trong đó cảm thấy như đang đứng trong một phòng trưng bày chứ chẳng phải đang nấu. Có một khách hàng khác của tôi đang làm dang bộ tủ bít ở Long Biên, coi hình căn bếp này thì đổi ý giữa chừng, gọi báo xưởng dừng lại để bàn lại phần ngăn dưới. Tôi không nói dẹp cánh tủ là đúng cho hết nhà. Nhà có trẻ con thì vẫn cần cửa an toàn. Nhưng ưng, với tôi, cuối cùng rốt cuộc là ưng với cái tay mở tủ mỗi ngày, chứ không ưng với cái máy chụp hình. Bạn thử đếm xem tuần rồi mình mở tủ bếp bao nhiêu lần, và bao nhiêu lần trong đó là mở rồi đứng ngẩn ra không tìm thấy thứ mình muốn?