Bà cụ 82 tuổi tác ở căn penthouse Vinhomes Central Park nheo mắt lại ngó tôi và bảo một câu nói khiến tôi xóa sạch bản vẽ đèn chùm pha lê 180 triệu đồng. Cụ bảo đèn đó nhìn đẹp thật đấy, nhưng cụ không thấy được nó. Mình làm nghề thiết kế nội thất đã 18 năm, chuyên chung cư với biệt thự cao cấp ở Sài Gòn, trước đây từng làm KTS công trình nên giữ tật đo đạc kỹ càng. Điều buồn cười là càng làm nghề lâu, tôi càng hiểu ra khách hàng bỏ tiền cho cái họ mơ, nhưng sinh hoạt mỗi ngày lại dựa vào những thứ hết sức nhỏ nhặt mà bản vẽ thường bỏ qua. Khi bắt tay vào nghiên cứu thi công nội thất nhà phố, điều trước tiên tôi làm không phải là mở mẫu thiết kế mới nhất, mà là ngồi xuống nghe chủ nhà kể họ sinh hoạt thế nào.Mình bắt đầu cuộc đo đạc bằng việc đo mắt nơi chủ nhà trước lúc đo mặt bằngMọi công trình, tôi dành khoảng 3 giờ đo đạc và không tính phí. Nghe thì hao thời gian, nhưng thực ra ba tiếng đó tiết kiệm cho tôi gấp nhiều lần tiền sửa sau này. Trong đó tôi dành hẳn 30 phút chỉ để hỏi về mắt nơi người sẽ sống lâu nhất trong căn nhà đó. Câu hỏi đơn giản thôi. Chị đọc báo ở khoảng cách bao xa? Về đêm đi vệ sinh có mở đèn không? Ngồi bên cửa sổ buổi c chiều có thấy chói mắt không? Đừng đánh giá thấp mấy câu này. Chúng quyết định toàn bộ hệ thống đèn về sau. Ở căn penthouse của bà cụ 82 tuổi kia, chuẩn ánh sáng phòng khách cho người bình thường rơi vào 150 lux. Nhưng khi cụ bảo bà phải đưa tờ báo ra xa mắt gần hơn gang tay mới đọc được, tôi hiểu con số đó phải đẩy lên 300 lux. Chẳng phải cho cả ngôi nhà sáng rực rỡ, mà là tạo lớp ánh sáng nền dịu tại lối đi, bên giường, khu bếp để cụ đi lại ban đêm mà không vấp ngã. Tôi phải bỏ hết đèn âm trần công suất lớn tại hành lang và thay cụm cụm đèn led dải gắn chân tường. Tiền đội thêm khoảng 40 triệu đồng, nhưng bà đi lại an tâm hơn hẳn và không còn gọi người dìu mỗi lần xuống bếp.Một vị chủ tịch nhà băng bỏ ra 400 triệu cho cầu thang nhưng chẳng bao giờ bước lênCó lần tôi làm căn biệt thự ở Thảo Điền cho một vị chủ tịch ngân hàng 60 tuổi. Ông yêu cầu một cầu thang xoắn ốc đá marble nhập từ nước Ý, tổng cộng hơn 400 triệu. Mình vẽ rất kỹ, từng đường cong, từng mối ghép đá. Bàn giao xong, ai nhìn cũng khen đẹp. 6 tháng sau tôi trở lại kiểm tra định kỳ, và điều mình phát hiện khiến tôi đứng người một lúc. Ông đi thang máy mọi lần, cầu thang đá 400 triệu bây giờ thành nơi đặt một bức tượng đồng và vài chậu cây cảnh. Mình ngồi tính lại. Ông 60 tuổi, đi cầu thang xoắn dốc mỗi ngày lần ba bốn lượt là mệt gối sau một tuần. Thói quen sinh hoạt nơi ông vốn đã gắn với thang máy từ mấy chục năm đi làm văn phòng cao tầng. Cái bẫy ở đây không nằm ở vật liệu hay tay nghề. Nó nằm ở chỗ tôi thiết kế cho hình ảnh mà gia chủ mong khoe, chứ không thiết kế cho tập quán mà họ thật sự sống mỗi ngày. Từ đó tôi đổi cách làm việc. Với cầu thang hay thang máy, tôi luôn hỏi một câu thẳng thắn. Một tuần chị đi cầu thang mấy lần? Nếu câu trả lời dưới năm lần, tôi nói thẳng với gia chủ là đừng đổ tiền vào cầu thang trang trí. Đổ tiền đó vào chiếu sáng, chất liệu bề mặt hay hệ thông gió thì sinh hoạt mỗi ngày mới thật sự khác hẳn.Cái máy lọc khí đã cứu tôi khỏi chuyện chọn nhầm hướng gió cho phòng ngủ chínhCăn hộ hộ 12 tỷ ở Landmark 81 mà tôi làm cách đây mấy năm là bài học nhớ đời. Gia chủ muốn giường quay ra hướng view sông Sài Gòn. Ai cũng muốn vậy. Nhưng phòng ngủ đó có cái ô cửa cỡ lớn hướng đông, và hướng gió đối lưu giữa ô cửa với ô điều hòa âm trần tạo ra tiếng ồn hết sức khó nghe vào ban đêm. Mình đã đặt giường theo hướng nhìn trước, sau đó phải dời toàn bộ hệ tủ đầu giường, tủ quần áo, đường điện âm tường làm lại. Phát sinh chừng 60 triệu và mất 2 tuần làm lại. Từ đó, tôi đặt ra một nguyên tắc bất di bất dịch. Trước khi chốt bản vẽ cuối, tôi xin ngủ lại thử một đêm ngay tại ngôi nhà đó, hay tối thiểu là 1 buổi tối và một buổi sáng sớm. Tôi mang theo máy lọc không khí nhỏ, đo hướng gió và độ ẩm từng giờ một. Nghe hơi kỳ nhưng nó giúp tôi rất nhiều phen khỏi những nhầm lẫn mà bản vẽ không bao giờ chỉ ra được. Lúc triển khai thiết kế nội thất cao cấp, tôi nghĩ cái khó nhất chẳng phải là chọn được vật liệu đắt nhất, mà là đọc được cách một người thật sự sinh hoạt trong không gian đó. Bạn có từng hỏi khách của mình rằng tối qua họ thức mấy lần chưa? Nếu chưa, có lẽ buổi khảo sát kế tiếp nên bắt đầu từ đó.