About seller
Đầu tháng 4 năm ngoái mình cho anh thợ bào 11 năm nghỉ, anh em trong xưởng im như tờ, nhiều người tưởng tôi sắp sập tiệm — vậy mà quý sau lợi nhuận tăng 22%. Tới bây giờ vẫn có người hỏi sao tôi dám làm vậy. Thật lòng thì mình không liều — mình chỉ hành động sau khi đã mổ xẻ con số suốt mấy tháng. Xưởng của tôi hiện có 9 người, chuyên đóng đồ gỗ cho chung cư và nhà phố. Hồi trước khi tự mở xưởng, tôi đã đứng máy 6 năm ở một nhà máy lớn, nên tôi hiểu cảm giác của người thợ. Khi nghiên cứu Nghề mộc 12 năm dạy tôi rằng gỗ không bao giờ nói dối còn con người thì có, việc đầu tiên mình rút ra là sự tin tưởng phải đặt trên trên số, chứ chẳng phải chỉ cảm giác.Người thợ giỏi nhất xưởng lại là người làm tôi lỗ vốn nhiều nhấtAnh này gọt rất mượt, khách hàng nào nhìn cũng khen. Nhưng mà đúng cái nếp cũ đó làm mình đau đầu nhất. Anh gọt theo thói quen, chẳng đọc lại bản vẽ mới, nên gỗ hao rơi vào 15–18% mỗi đơn. Tôi đếm thử một tháng bình thường: nhà xưởng dùng khoảng 4,2 khối gỗ tần bì, giá mua khoảng 13,5 triệu một khối, vậy mà phần dư đó đã ngốn 8–9 triệu. Chưa kể có lần anh làm hỏng hai cánh tủ bếp dán veneer, buộc đền khách hàng gần 6 triệu, nhà xưởng chịu hết. Hồi đó mình vẫn cứ nghĩ đây là chuyện nhỏ, nhưng đến khi ngồi bóc chi phí theo từng người, tôi mới nhận ra vấn đề: một người giỏi nhưng hao vật tư thì tốn kém hơn ba người bình thường. Tôi khởi ghi mỗi ca bào, mỗi tấm ván đưa vào máy. Thật lòng chuyện ấy chẳng dễ chịu, vì tôi nể anh thật lòng.Mình đo từng người bằng phiếu công đoạn chứ không nhìn mặtHồi trước mình đánh giá người theo cảm giác: ai dễ thương, người nào gắn bó, người nào hay nhận việc khó. Kiểu đó dở ở chỗ nó chẳng phản ánh số. Tôi thiết kế lại hệ thống phiếu công đoạn: mỗi người nhận một cấu kiện, cuối ngày điền số đạt và số hỏng. Một tuần ghi chép vừa đủ để mình choáng: người được ca tụng nhiều nhất trong nhà xưởng lại có tỷ lệ lỗi cao thứ hai. Ngược lại, một bác thợ trầm, chuyên đóng cánh tủ kho thì đạt gần 98% ngay tuần đầu. Mình treo bảng số cạnh chỗ ra vào. Ban đầu có người khó chịu, nói tôi soi từng người. Nhưng chính bảng đó giúp tranh cãi ít hẳn, vì chẳng thể cãi bằng cảm giác. Sau sáu tuần, tôi có đủ số liệu để nói chuyện thẳng với từng người. Đó là giai đoạn mình đã bỏ qua suốt 3 năm đầu mở nhà xưởng, và mình trả giá đắt cho sự bỏ qua đó.Hai người mới vào thay chỗ lại khiến cả xưởng chạy nhanh hơnMình tuyển hai người. Một bạn 24 tuổi biết máy CNC cơ bản, tay vẫn non nhưng chịu nghe hướng dẫn. Một anh 35 tuổi chưa quen máy móc, nhưng chịu học và hỏi cho ra. Tuần đầu hỗn loạn đúng, hai đơn hàng trễ 2 ngày, tôi phải đứng kèm từng bước. Thú thật có lúc tôi nằm tính lại, tự vấn liệu mình có hớ không. Nhưng mà sau sáu tuần, thời gian hoàn thiện một bộ tủ bếp giảm từ 9 ngày còn 6 ngày rưỡi. Tỷ lệ lỗi từ mức 7% xuống 2,5%. Điều dễ nhận ra nhất là cách làm trong nhà xưởng đổi hẳn: chẳng ai ngồi đợi việc được giao tay, mà tự nhận chi tiết theo phiếu. Bạn 24 tuổi còn đề xuất gá phôi bằng thước chuẩn, bớt được thao tác thừa. Anh 35 tuổi sau một tháng đã đứng máy cắt được ca riêng. Tôi tăng lương cho cả hai sau tháng thứ hai, nhưng kèm điều kiện rõ về tỉ lệ lỗi cho phép.Nếu định sa thải ai đó trong xưởng bạn cần chuẩn bị trước ba thứBài học của tôi không phải đuổi người, mà là chuẩn bị trước ra quyết định. Đầu tiên là bảng số liệu ít nhất sáu tuần cho mỗi người, để không bị mang tiếng sa thải người theo cảm tính. Chẳng có bảng đó, mình đã từng sai khi giữ một người suốt 2 năm chỉ vì thương. Thứ nhì là phải có người kèm thay thế sẵn sàng nhận việc, chứ chẳng để trống chỗ rồi chạy tuyển bên ngoài phố. Cuối cùng là một buổi nói chuyện thẳng trước khi đưa ra quyết định, để người ở lại hiểu lý do, và người rời xưởng giữ được thể diện. Tôi trả đủ một tháng lương thêm cho người ra đi, coi như khoản bàn giao máy và chỉ dẫn người mới. Nếu bạn đang lăn tăn giữa giữ và thay, hãy khởi ghi số ngay tuần này. Anh đang dám nhìn con số thật về người mình đang giữ không?