Tháng đầu tiên chuyển đến chung cư mới, lên thăm, mẹ tôi buột miệng: “Sao nhà mày tối quá vậy, chắc điện có vấn đề?” – Thực ra, tôi cố tình không lắp đèn trần, và một năm sau, ngược lại, mẹ tôi lại xin công thức cách làm đó cho nhà bà. Ở đây tôi sẽ bày tỏ lý do vì sao một kiến trúc sư nội thất lại có kinh nghiệm 12 năm thường khuyên khách hàng nên loại bỏ bóng đèn gắn trần khi sống trong căn hộ, và tôi cũng hiện cư trú trong một căn hộ diện tích 65 mét vuông ở một khu đô thị đang phát triển. Khi tìm hiểu thiết kế nội thất chung cư đẹp, tôi ngộ ra rằng phần lớn mọi người vẫn coi đèn trần là bắt buộc ở mọi căn hộ.Vì sao tôi dẹp bỏ toàn bộ đèn trần ngay từ bản vẽ đầu tiênLý do đầu tiên không phải là thẩm mỹ, mà chính là yếu tố kỹ thuật. Một chiếc đèn trần bao giờ cũng nằm chính giữa trần, soi tỏa từ đỉnh trần, và vì thế bóng của người đứng rất gắt trên mặt sàn. Tôi từng thiết kế với căn hộ 90 mét vuông cho khách hàng là gia đình 3 người. Khách chi những 40 triệu đồng chỉ riêng cho hệ thống đèn trần, thế mà sau khi nhận nhà, họ gọi tôi than rằng rằng không gian ngột ngạt dù diện tích rất rộng. Điều đó nằm trong dự đoán của tôi – vì nguồn sáng trần nhà soi gắt từ trên xuống làm trần như sà xuống. Cần biết rằng, trần chung cư thường có chiều cao 3m, thứ quý giá nhất của không gian sống. Vậy mà lắp đèn trần chính là tự khắc giết chết cảm giác thoáng đãng đó. Bởi vậy, ở tất cả các bản thiết kế, tôi luôn dành riêng trong hồ sơ: bỏ đèn trần, trừ khi khách hàng quá cứng đầu lúc ấy tôi mới tính phương án khác.Đèn đứng thay trần và cái bẫy ánh sáng gián tiếp mà ít ai để ýMột khi đã quyết bỏ đèn trần, câu hỏi lớn nhất là làm sao đủ sáng. Giải pháp tôi chọn chính là 5 đèn cây đặt ở các góc chiến lược. Ở phòng khách, tôi đặt một đèn cây LED 18W, không hơn, góc đọc sách cạnh cửa sổ tôi dùng đèn đứng Halogen chao vải dày màu be nhạt. Tôi tránh tuyệt đối hình thức chiếu sáng gián tiếp gắn sau la phông – thứ mà nhiều người nghĩ là tân tiến, là cao cấp. Nhưng khi tôi khảo sát hơn 20 căn chung cư kiểu này trào lưu LED dây, có tới 70% phạm lỗi ánh sáng lợt lạt, tạo cảm giác trần bẹt ra và lộ nguyên bụi trên trần. Đèn led dây đặt sau nội thất thì khác hẳn, tuy nhiên nó đòi hỏi tại chiều cao 2,2m, không được thấp hơn vì sẽ làm chói mắt người ngồi. Màu nhiệt độ tôi dùng luôn là 2700K, không bao giờ trắng xanh, bởi vì nếu xài trắng 4000K dễ làm lộ vết nứt tường và khiến căn hộ lạnh lẽo. Tiền mua 5 đèn cây này chất lượng tốt là khoảng 12 triệu, ít hơn hẳn một hệ thống đèn trần nhập khẩu với giá không dưới 30 triệu.Những góc tối trở thành chỗ dựa cảm xúc cho cả gia đìnhThật hài hước là sau khi bỏ đèn trần, những chỗ tối tăm tưởng như bất tiện lại biến thành chỗ dựa tinh thần. Chỗ đọc sách bên cửa sổ chỉ có một đèn cây, nhưng mỗi tối tôi cùng con bé ngồi đó cả tiếng đồng hồ, không xem điện thoại. Thứ ánh sáng đèn đứng chỉ rọi một vùng hẹp khoảng 2 mét vuông, đủ để mắt tập trung vào từng trang sách. Bữa cơm tối của gia đình cũng không hề có đèn trần mà dùng một đèn thả treo thấp cách mặt bàn 75cm. Một ngọn đèn thả xuống thấp tạo ra một vùng ấm cúng, mọi người nhìn thấy rõ biểu cảm trong lúc xung quanh phòng chìm trong bóng tối dễ chịu. Có những buổi tối, con gái tôi đòi bật thêm đèn vì sợ, nhưng sau độ ba tuần bé lại nói thích bữa tối tối tối này. Phòng ngủ của con cũng không đèn trần – chỉ có một ngọn đèn bàn 9W dịu mắt, con bé ngủ sâu và ngon hơn, hết chuyện trằn trọc lúc nửa đêm do ánh đèn trần gắt từ trên do ánh đèn trần chiếu xuống quá gắt. Nói thêm về chi phí, hóa đơn tiền điện giảm 18% so với khi còn đèn trần vẫn cùng mức độ sử dụng, bởi mỗi cây đèn sàn chỉ hoạt động khi người ngồi gần. Tôi còn làm một khảo sát nhỏ mà tôi tư vấn theo hướng này, người chấp nhận không dùng đèn trần, kết quả là 17/20 trả lời là không muốn lắp lại kiểu chiếu sáng trần truyền thống bởi “không gian như rộng và sâu hơn”.Nếu bắt buộc phải có đèn trần thì tôi sẽ khuyên bạn thế nàyTôi không ngây thơ đến mức thấy cách tôi làm là hơi quá khi bảo bỏ hẳn đèn trần, nhất là khi nhà có cụ già, những người đã quen độ sáng rực rỡ. Cho nên, nếu bạn buộc phải phải giữ ít nhất một đèn trần, lời khuyên của tôi là tránh xa đèn chùm cho dù nó lung linh cỡ nào, vì một chiếc đèn chùm buông lủng lẳng sẽ ăn mất 50cm trần và đổ bóng gai góc lên tường. Thay vào đấy, tôi khuyên bạn đèn âm trần dạng rọi góc chiếu hẹp 24 đến 38 độ, lắp cách mép tường tối thiểu 60cm để tránh tạo mảng sáng quá gắt trên các bức tường. Mẹo kế tiếp tôi thường áp dụng là tách công tắc đèn trần ra nhiều mạch: mạch số 1 bật riêng bóng trên bàn ăn, mạch thứ hai hai góc đối diện, chứ không bật một phát cả 6 bóng. Làm vậy khi bạn chỉ ngồi đọc sách bạn bật một mạch, tốn ít điện hơn thay vì phải sáng rực cả phòng và góc đọc vẫn sáng rõ ràng. Nếu bạn thích sự an toàn tuyệt đối khi nhà có khách hoặc lễ tết, thì tôi khuyên giấu đèn LED phía sau lam gỗ trang trí, rồi bật lên chỉ để lộ mảng sáng chứ không hề thấy thiết bị đèn lộ ra – vừa có sáng cả trần lại không lộ đèn nhưng lại không phạm các lỗi tôi nêu ở trên. Còn đối với tôi, tôi vẫn ưng căn hộ thiếu đèn trần như cái cách mẹ tôi ban đầu than vãn mà hiện tại bà đang làm theo cho ngôi nhà mới của bà ở quê. Vậy bạn đã bao giờ thử bỏ đèn trần trong chính không gian sống của bạn? Hãy thử tắt bớt đèn trần trong một tuần chỉ dùng đèn đứng và đèn bàn – rất có thể bạn sẽ nhận ra căn hộ của mình rộng hơn bạn tưởng.