"title":"Một nghìn ngày bên hàng nghìn khung sofa Hà Nội","body":"Có lần tôi ngồi thống kê số sản phẩm sofa làm ra trong một năm, chạm mốc hơn ba trăm bộ, và bỗng giật mình mình chẳng bao giờ ngồi thử một chiếc nào trong số đó. Làm nghề mười hai năm, tôi vốn là thợ chạm gỗ, thế mà việc ngồi lên một sản phẩm hoàn chỉnh lại bị xem nhẹ. Giờ nghĩ tôi thấy buồn cười thật, bởi cả phân xưởng của tôi suốt ngày cũng xoay quanh việc làm xương, bọc đệm, rồi chuyển đi mà không ai ngồi lại để cảm nhận xem kết quả của mình thực sự ra sao. Việc đó làm tôi nghĩ mãi, và dần dần tôi đổi thay cách làm việc của mình. Bây giờ, trước khi chuyển hàng, tôi bắt buộc ngồi thử, chẳng phải vì khách hàng yêu cầu mà vì tôi cần hiểu rõ mình đang giao đi thứ gì. Khi tìm hiểu Chuyến xem sofa tưởng mất cả buổi sáng mới hay chỉ cần nhìn bốn góc khung, tôi sẽ kể rằng nghề làm sofa này phức tạp hơn người ta nghĩ như người ngoài vẫn nghĩ.Khách không bao giờ nhìn vào cái phần tôi sửa nhiều nhấtTôi còn nhớ một vị khách đến xưởng, nhìn chiếc sofa mới bọc nệm xong rồi khen ngợi lớp bọc ngoài sao mà đẹp quá. Tôi cười trừ và tự nhủ rằng chỗ họ nhìn chỉ là lớp bề mặt, còn chỗ tôi dành thời gian nhiều ngày sửa nhất lại là phần khung bên trong mà ít ai để mắt tới. Lần đó, tôi phải tháo lớp bọc ngoài ra để xử lý phần khung bị lệch, vì gỗ tạp loại một mà nhà cung cấp giao nhầm cho tôi. Thật ra, khung sofa mà xài gỗ tạp thì chỉ bền một hai năm là bắt đầu sụp, còn loại gỗ tràm mà tôi thường dùng thì độ dày phổ biến từ 3 đến 5 phân mới đủ lực chịu lực tốt. Người mua khi quyết định mua sofa hay chỉ nhìn vẻ ngoài, ấn lớp đệm rồi chốt giá, chứ ít ai hỏi tôi rằng phần khung được dựng bằng loại gỗ gì. Có lần, tôi nhận một bộ sofa về sửa chữa, mới xài được hai năm mà khung đã lún hẳn một bên, mở ra thì thấy ngay phần chỗ đỡ bằng gỗ ép mùn ép lại, mục nát vì nồm ẩm. Tôi nói với bác khách rằng phần khung này nếu gia cố lại thì tốn thêm khoảng ba ngày và kinh phí tăng 15% so với dự kiến. Bác ấy gật đầu, nhưng tôi hiểu rằng sau này ông vẫn sẽ tìm đến chỗ thấp giá hơn mà quên mất cái phần khung mà chính tôi đã phải gia cố nhiều nhất.Mùa nồm và bài toán độ ẩm cho xưởng sofa Hà NộiHà Nội vào mùa nồm là vấn đề nhức nhối của mọi người làm gỗ và vải. Tôi vẫn nhớ có một năm trời mà độ ẩm xưởng lên tới gần chín mươi lăm phần trăm, nhiệt độ thì luôn luôn quanh quẩn hai mươi lăm độ, làm cho lớp keo mà tôi dùng để ép khung không ráo đúng như thời gian chuẩn. Có lần, tôi để qua một đêm một lô sản phẩm đã bôi keo xong, sáng ra mở xưởng thì thấy một mảng mảng mốc lan ra trên bề mặt gỗ tràm, đen xì loang lổ nhìn đã hiểu hỏng toàn bộ. Từ đó, tôi mua hai cái máy hút ẩm đặt ở hai góc phòng, song song đó ba cái quạt hút để đối lưu không khí, khiến xưởng thành nơi mức ẩm tốt khoảng sáu mươi lăm phần trăm dù ngoài trời mưa cả tuần. Nhưng mà, chuyện không phải chỉ vậy, vì vải nệm cũng bị ảnh hưởng không kém. Lớp vải bọc mà ngấm ẩm quá mức thì khi may sẽ không căng, đường chỉ thì chệch choạc, nhìn là thấy kém chất lượng. Tôi học được một cách làm riêng: trước khi bọc một sản phẩm, tôi luôn luôn phải kiểm tra độ ẩm của gỗ thông qua một cái máy đo độ ẩm cầm tay, mức đo phải dưới mười hai phần trăm thì mới tiến hành vào công đoạn tiếp theo. Nghe tưởng dễ, nhưng thực tế thì chẳng phải lúc nào cũng thuận lợi, vì có những lúc trời nồm kéo dài đến mức máy hút ẩm công nghiệp chạy hết công suất mà mức ẩm vẫn cao hơn mức cho phép. Hôm đó, tôi đành tạm ngừng toàn bộ bước bọc, quay sang làm những việc khô ráo khác như cưa gỗ, để đợi qua mùa nồm rồi mới quay lại. Buồn cười là, khách hàng chẳng bao giờ nhìn thấy những ngày xưởng đóng cửa vì mùa nồm, họ chỉ nhận sản phẩm giao đúng hẹn và tốt bền theo năm tháng.Ngồi xuống sàn xưởng mới là cách hiểu một chiếc sofaSau cái lần ngồi đếm khung năm đó, tôi bắt đầu tập thói quen ngồi thử từng chiếc sofa trước khi chúng rời xưởng. Có những buổi tôi ngồi hàng giờ trên nền xưởng, cạnh đó là mấy bộ khung đang chờ, để cảm thấy độ lún của nệm qua từng kiểu ngồi. Tôi nhận ra ra một điều quan trọng: lò xo liên hoàn và lò xo túi độc lập nghe như nhau, nhưng thử ngồi là khác hẳn nhau. loại lò xo nối thì ngồi xuống cảm giác dập dềnh như ngồi thuyền, còn loại lò xo túi thì êm ái hơn hẳn, mỗi túi lò xo làm việc một mình nên cảm giác ngồi rất đều. Tôi từng tư vấn cho một cô khách đang đắn đo giữa hai mẫu, bảo chị ấy rằng đừng vội quyết theo mắt nhìn, mà nên ngồi thử khoảng mười phút trên từng chiếc một. Cô ấy ngồi thử, đứng dậy, rồi ngồi xuống lần nữa, cuối cùng đổi quyết định sang mẫu dùng lò xo túi dù mẫu ban đầu đẹp hơn về thiết kế. Bà cười bảo tôi rằng mới ngồi mười phút mà lưng đã nhức thì về tới nhà không thể chịu nổi. Nghe vậy tôi càng thấy cái câu chuyện của những người đi trước: sofa không phải là đồ ngắm, mà là thứ để ngồi mỗi ngày. Tôi hay nói với thợ trong xưởng rằng nếu chú không ngồi thử sản phẩm của mình thì chớ mong khách ngồi vừa ý. cách đó nghe có vẻ chậm chạp, nhưng thực chiến lại giảm được đáng kể số đơn bảo hành vì lỗi cảm giác ngồi, mà khách hàng thì tin tưởng hơn hẳn.Những vết xước trên sàn gỗ của xưởng sofaDưới nền xưởng của tôi có một miếng gỗ mà tôi không bao giờ vứt đi, trên mặt loằng ngoằng vết trầy do chân ghế sofa kéo lê trong lúc dịch chuyển hàng. Nhiều người hỏi sao tôi không thay tấm ván đó đi cho đẹp xưởng, tôi cười trừ rồi trả lời rằng tấm gỗ này là bài học cho những người thợ trẻ. Sự tình là, hồi đầu tôi nhận một anh thợ mới ra nghề, anh ấy lắp chân ghế rất nhanh nhưng lại quên không gắn chân chống trầy dưới đáy chân. Kết quả là, mỗi lần nhấc chiếc sofa lên để quét xưởng, chân bàn lại khứa xuống sàn gỗ, tạo ra những vệt trầy khá sâu. Tôi không mắng cậu ấy, mà bảo thằng ấy hãy nhìn kỹ tấm gỗ đó, rồi tự ngẫm cho những lần sau. Về sau, tôi mới thấy rằng lượng sofa lỗi do chân không đều là khoảng mười lăm trong tổng số các đơn bảo hành hằng năm, một tỉ lệ không phải là nhỏ nếu tính toán chi phí thì cũng ngốn một khoản không hề nhẹ. Điều tôi nhớ nhất lại là một người thợ già, gắn bó với tôi đã được bảy năm, trước khi ra đi đã khắc tên anh ấy ở mặt dưới của khung gỗ của một bộ làm cuối anh ấy làm. Tôi tình cờ thấy khi bóc lớp bọc ra để bảo hành cho một gia đình khách ở quận Tây Hồ, nhìn thấy tên mà bỗng thấy cảm động nơi đầu mũi. Cái dấu đó nằm khuất chỗ chẳng ai thấy, nhưng với tôi, đó là minh chứng của công việc này: phải làm đúng cái phần người ta không thấy, và tin rằng rồi sẽ có người biết giá trị của nó. Bây giờ, mỗi lần bước xuống xưởng tôi lại nhìn tấm gỗ xước đầy ấy, thấy nó nhắc mình rằng nghề sofa không chỉ gồm những đường khung, mà còn là những mối ráp giữa thợ làm với từng chiếc sofa đi qua đôi tay mình.Giả sử bạn đang đang phân vân đặt một chiếc sofa cho nhà