Năm ngoái, tôi được giao một công trình nhà ống 4x20m tại quận 7. Chủ nhà muốn gắn thang máy mini mà giếng trời thì chỉ vỏn vẹn 1m2. thiết kế nội thất cao cấp thì đơn giản, ai ngờ khi lên hiện trường tôi mới tá hỏa: khung thang máy cần tới 1m4 mà khoảng trống lại chỉ vừa 1m2. Tôi phải tự chế bộ khung thép treo ngược từ trần xuống thì mới thi công được khung bao cầu thang. Ngồi hút điếu thuốc giữa công trường, tôi chợt hiểu 90% công trình nhà phố không giống bản vẽ, còn những gì học trên ghế nhà trường chỉ là lý thuyết. Nên hôm nay tôi viết bài này để anh em thợ mới khỏi bỡ ngỡ khi làm #keyword#.Bản vẽ đẹp trên giấy nhưng hiện trường luôn có một chi tiết chết ngườiNhìn lại những dự án đã qua, cứ 10 căn nhà phố thì 7 căn phải thay đổi bản vẽ giữa chừng. Ví dụ điển hình là, thiết kế trên giấy để tường 110mm vậy mà khi cậy lớp vữa lên tôi thấy một cây cột bê tông lồi ra 140mm. Bộ tủ bếp tôi đã đặt trước đó 3 tuần không thể nào lắp vừa, do phần lùi vào chỉ còn 30cm. Nếu không có kinh nghiệm, tôi đã phải đập bỏ cả mảng tường hoặc trả hàng về xưởng làm lại. Cách tôi vượt qua là: trước khi đặt hàng nội thất, tôi dành trọn 2 ngày lên đo lại từng mét, kết hợp thước laser và thước dây thường, note cẩn thận mọi chỗ cột, dầm, ống âm tường. Có hôm tôi nằm dưới gầm bếp một tiếng đồng hồ để xác định tọa độ ống thoát sàn cho đúng. Đúc kết lại thì chớ có tin hết những con số trên giấy, cứ coi như bản vẽ chỉ để tham khảo và tự đo lại bằng xương máu của mình.Nhà phố càng hẹp thì càng phải làm theo trình tự ngược người ngoài nghĩKhách hàng hay hỏi tôi: bác làm trần trước rồi đi điện sau có phải tiện hơn không? Tôi gạt phắt: không bao giờ, đặc biệt với nhà ống hẹp, bởi toàn bộ hệ thống điện nước bắt buộc phải chạy ngầm. Có thời gian đầu tôi nhận căn nhà phố 3 tầng bên Gò Vấp, làm điện xong hết mới gọi đội trần qua, vậy mà quên khuấy mất lỗ đèn LED ở mảng tường kệ tivi. Đến khi lắp tủ tivi, tôi đành phải đục một đường rãnh dọc tường nhét sợi dây điện lòng thòng vào. Thợ trần nhìn tôi cười khẩy, nhưng tôi đành im lặng cho qua. Từ đó tôi rút ra thứ tự bất di bất dịch với nhà phố: đo lại kết cấu, dựng khung xương, luồn hệ thống kỹ thuật ngầm, sau cùng mới làm bề mặt. Nói rõ hơn thì, tôi cho đội cơ điện lên trước hai ngày để họ xác định chính xác đường ống gen máy lạnh, đường thoát nước, dây loa và dây internet, rồi mới cho thợ hàn khung xương, bắn vít. Tôi từng có lần phải đục bỏ cả mảng tường mới xây vì quên đặt ống gen máy lạnh trước khi trát, mất cả tuần sửa sai, đội chi phí thêm 10 triệu. Đó là bài học tốn kém nhất trong nghề của tôi.Chi phí phát sinh 20% là bình thường, nhưng biết cách giữ thì mới có lờiNói thật, làm nghề thầu nội thất nhà phố chẳng bao giờ dễ dàng như toán lớp 1. Một dự án làm tôi day dứt nhất là nhà phố 4 tầng tại Thủ Đức, gia chủ bỗng đổi ý màu sơn phòng ngủ khi mọi thứ đã hoàn thiện, vậy là toàn đội phải làm lại màu mới, tiêu tốn thêm 2 ngày và 8 triệu tiền sơn, nhân công. Chưa tính cả khoản hao hụt nguyên vật liệu gồm ván MDF, keo, ốc vít và vữa. Căn cứ vào biên bản tôi ghi chép 8 năm qua, chi phí vật tư nhà ống 4 tầng hay vượt dự toán 15-25%, vì sai số kích thước, hao hụt ván, keo, ốc vít. Tôi kiểm soát bằng bảng kê chi tiết từng hạng mục trong Excel, mỗi dòng là một hạng mục, mỗi cột là một loại vật tư, và chốt vật liệu có mẫu cụ thể trước khi thi công. Nhờ cách đó, tiền phát sinh của tôi luôn nằm dưới 20%, và tôi vẫn sống khỏe nhờ nghề này. Nhưng nói thẳng, có những khoản không thể nào lường trước được, thí dụ như nền nhà lún khi mới đào đường điện, nước, thì tôi lập biên bản đính kèm cho gia chủ nắm, chứ không bao giờ âm thầm bù lỗ cho qua.Bàn giao nhà không phải là chấm dứt, mà là lúc bắt đầu giữ chân khách hàngNhiều anh em thợ cứ nghĩ khi bàn giao chìa khóa là xong nhiệm vụ, với tôi, lúc bàn giao chính là thời khắc mở đầu. Tôi luôn làm nghiệm thu làm 3 đợt rõ ràng: nghiệm thu thô sau khi làm xong khung xương, bước hai nghiệm thu toàn bộ bề mặt trước khi trao nhà, và bước cuối là bảo hành tròn 6 tháng. Chính chế độ hậu mãi mới là thứ giữ chân khách, vì khách hàng sẽ nhớ đến ai sửa lỗi cho họ nhanh nhất. Kể riêng anh em một vụ tôi gặp gần nhất: có khách hàng gọi điện lúc 9 giờ tối báo tủ bếp bị ngấm nước sau khi tôi bàn giao được 3 tháng hẹn sáng hôm sau 7 giờ tôi có mặt. Tôi kiểm tra kỹ từng mối nối ống nước, thì ra van nước bị gắn ngược chiều, nên mỗi lần xả nước là rỉ ra. Tôi thay van khác và siết chặt lại mối nối, chưa đầy 24h kể từ khi khách gọi. Người khách đó mấy tháng sau giới thiệu thêm 2 căn nhà phố cho tôi, chưa kể họ còn khen tôi rần rần trên hội nhóm nội thất, khiến tôi nhận thêm cả mấy cuộc điện thoại mời báo giá. Nay tôi vẫn giữ thói quen gọi điện hỏi thăm nhà cũ mỗi 6 tháng, chỉ cần alo hỏi thăm, xem qua một lượt, không lấy một đồng phí, và giá trị mang về lâu dài gấp nhiều lần chi phí bỏ ra. Nói tới đây, tôi nên hỏi anh em một điều: bao nhiêu người trong số chúng ta từng ghé thăm lại nhà cũ sau 12 tháng? Nếu câu trả lời là chưa, vậy nên thử một lần, đừng đợi tới khi khách gọi réo mới lò dò đi bảo hành, vì một lần quan tâm đúng lúc khiến khách giới thiệu thêm cả tá hợp đồng. Điều cuối tôi muốn gửi gắm là: nghề này không chỉ là đục đẽo, mà là giữ chữ tín, hễ giữ được điều ấy thì công việc lúc nào cũng đầy đủ.